Evde enerji ve su kullanımı, çoğu zaman fark edilmeden yerleşen alışkanlıkların toplamıdır. Kimse sabah kalkarken bugün ne kadar harcayacağını planlamaz; kararlar küçük anlarda, düşünmeden verilir. Musluğu açık bırakmak, ışığı söndürmeyi unutmak, cihazı fişte unutmak tek başına önemsiz görünür ama bir araya geldiğinde faturaya ve çevreye yansır. Bu test, evinizdeki mevcut düzeni tarafsız biçimde görmenize yardımcı olmak için hazırlandı.

Aşağıdaki on iki soruyu sırayla okuyun ve kendinize en yakın seçeneği işaretleyin. Doğru ya da yanlış cevap yok; amaç puan toplamak değil, hangi alanda hareket alanınız olduğunu görmek. Cevapları bir kâğıda ya da telefon notuna A, B, C şeklinde yazmanız yeterli. Test sonunda puanlama ve yorum bölümü var.

Test: 12 Soru

1. Odadan çıkarken ışık: A) Neredeyse her zaman sönük kalır. B) Genellikle söndürülür ama unutulduğu olur. C) Sık sık açık kalır.

2. Duş süreniz: A) Genellikle kısa ve süreyi takip ediyorum. B) Değişken, bazen uzuyor. C) Suyun altında uzunca kalırım.

3. Bulaşık makinesini çalıştırma: A) Yalnızca tam dolduğunda. B) Çoğunlukla dolu ama bazen yarım. C) Az bulaşıkla da çalıştırırım.

4. Çamaşır programı: A) Genellikle düşük sıcaklık ve uygun program seçerim. B) Çoğunlukla aynı programı kullanırım. C) Program seçimine hiç bakmam.

5. Kullanılmayan cihazların fişi: A) Çekilir ya da anahtarlı prizden kapatılır. B) Bazıları çekilir, bazıları takılı kalır. C) Hepsi sürekli takılıdır.

6. Diş fırçalarken musluk: A) Kapalı tutulur. B) Bazen açık kalır. C) Genellikle akar.

7. Kışın ısıtma: A) Odalara göre ayarlanır, kullanılmayan oda kısılır. B) Genel bir ayar var, çok değiştirmem. C) Tüm ev sürekli aynı seviyede ısıtılır.

8. Damlayan musluk veya akıtan sifon: A) Fark edilince hemen onarılır. B) Bir süre bekler, sonra hallolur. C) Uzun süre öyle kalabilir.

9. Ampuller: A) Evin tamamı düşük tüketimli ampullerle değiştirildi. B) Bir kısmı değiştirildi. C) Değişimi hiç düşünmedim.

10. Fatura takibi: A) Her ay tüketim miktarına bakarım. B) Sadece tutara bakarım. C) Faturaya pek bakmam.

11. Pencere ve kapı yalıtımı: A) Kontrol edildi, hava kaçağı giderildi. B) Bazı yerlerde eksik olduğunu biliyorum. C) Hiç bakmadım.

12. Yemek pişirirken: A) Tencerenin kapağı kapalı, ocak boyuta uygun. B) Bazen dikkat ederim. C) Kapak ve ocak seçimi umurumda değil.

Puanlama

Her A cevabı için 3 puan, her B cevabı için 2 puan, her C cevabı için 1 puan verin ve toplamı hesaplayın. En düşük puan 12, en yüksek puan 36 olacaktır. Toplamı bulduktan sonra aşağıdaki üç aralıktan hangisine düştüğünüze bakın. Aralıkların amacı sizi değerlendirmek değil, hangi başlıklara öncelik vermenizin daha çok fark yaratacağını göstermek.

30-36 Puan: Düzen Kurulmuş

Bu aralıkta evde belirgin bir bilinç var. Temel alışkanlıklar yerleşmiş, cihaz kullanımı ve su tüketimi kontrol altında görünüyor. Bu noktadan sonra kazanç, gündelik davranıştan çok yapısal iyileştirmelerden gelir. Yalıtımın zayıf kaldığı noktalar, eski ve verimsiz bir cihazın varlığı ya da ısıtma sisteminin bakımı gibi başlıklar sıradaki adımlardır. Ayrıca bu düzenin evde yaşayan herkes tarafından paylaşılıp paylaşılmadığına bakmak faydalı olur; tek kişinin sürdürdüğü bir düzen kırılgandır.

21-29 Puan: Karışık Bir Tablo

Bu aralık en yaygın olanıdır. Bazı alışkanlıklar oturmuş, bazıları hiç kurulmamıştır. Genellikle görünür ve kolay olan davranışlar yapılırken, gözden uzak kalan kalemler ihmal edilir. Burada en hızlı sonuç veren yöntem, en düşük puan aldığınız üç soruyu seçip yalnızca onlara odaklanmaktır. Aynı anda on iki maddeyi değiştirmeye çalışmak neredeyse her zaman yarım kalır. Üç maddeyi bir ay boyunca sürdürmek, listeyi tamamen yenilemekten daha kalıcıdır.

12-20 Puan: Başlangıç Noktası

Bu aralıkta olmak kötü bir durum değil, aksine en çok kazanç sağlanabilecek yerdir çünkü değiştirilecek çok şey vardır ve ilk adımların etkisi hemen görülür. Başlamak için en uygun yerler maliyeti sıfır olanlardır: ışıkları söndürmek, musluğu kapatmak, makineleri dolu çalıştırmak. Bunlar yerleştikten sonra ampul değişimi ve yalıtım gibi bir kerelik yatırımlar gündeme alınabilir. Damlayan musluk gibi görünür kaçaklar ise en öncelikli maddedir; hiçbir alışkanlık değişikliği sürekli akan bir kaçağı telafi etmez.

Testten Sonra Ne Yapmalı?

Puan tek başına bir hedef değildir. Asıl işe yarayan şey, C cevabı verdiğiniz soruların listesidir. O liste, evdeki değişime en açık noktaları doğrudan gösterir. Bu maddelerden birini seçip iki hafta boyunca üzerine düşmek, ardından bir sonrakine geçmek en gerçekçi ilerleme biçimidir.

Faturanın tutarına değil, üzerindeki tüketim miktarına bakmayı alışkanlık haline getirmek de bu testin belki en kalıcı çıktısıdır. Tutar dış etkenlere göre değişir, tüketim miktarı ise doğrudan evdeki davranışı yansıtır. Birkaç ay üst üste bu sayıyı izlemek, hangi değişikliğin gerçekten işe yaradığını size başka hiçbir yöntemin gösteremeyeceği netlikte gösterir.